Spis treści:
false friends - fałszywi przyjaciele
False friends
Do częstszych błędów, zwłaszcza w mowie, jakie popełniają nasi uczniowie uczący się języka angielskiego, jest błędne użycie wyrazów, które choć brzmią podobnie do słów języka polskiego, lecz mają odmienne znaczenie. Są to ekwiwalenty pozorne, czyli tzw. 'false friends'. Poniżej znajduje się spis wybranych false friends:
słowo angielskie |
prawdziwe znaczenie |
pozornie zbliżone słowo polskie |
właściwe angielskie tłumaczenie słowa polskiego |
| accord | 'zgoda, porozumienie' | akord | chord |
| actual | 'rzeczywisty, faktyczny' | aktualny | present, current |
| affair | 'sprawa, romans, interes' | afera | scandal, swindle |
| agenda | 'porządek dzienny, terminarz' | agenda | department, branch |
| buffet | 'kredens, szwedzki stół' | bufet | snack bar, cafeteria |
| closet | 'szafa w ścianie' | klozet | toilet, lavatory |
| combatant | 'walczący, bojownik' | kombatant | veteran |
| complement | 'dopełnienie' | komplement | compliment |
| consequent | 'wynikający, będący następstwem' | konsekwentny | consistent, constant |
| data | 'dane' | data | date |
| eventual | 'ostateczny, końcowy' | ewentualny | possible |
| evidence | 'dowód, świadectwo' | ewidencja | records, files |
| expertise | 'biegłość' | ekspertyza | expert's report |
| extra | 'dodatkowy, zbędny' | ekstra | great, super |
| fabric | 'tkanina, wyrób' | fabryka | factory |
| genial | 'uprzejmy, towarzyski' | genialny | of genius |
| lecture | 'wykład' | lektura | reading |
| lunatic | 'wariat' | lunatyk | somnambulist, sleepwalker |
| manifest | 'ujawnić' | manifest | manifesto |
| miserable | 'nieszczęśliwy, żałosny' | mizerny | ill-looking, wan |
| mystification | 'zadziwienie, skonfundowanie' | mistyfikacja | deception |
| obscure | 'mało znany' | obskurny | dingy, sordid, shabby |
| ordinary | 'zwyczajny, zwykły' | ordynarny | rude, offensive |
| paragraph | 'akapit' | paragraf | section, clause |
| pension | 'emerytura' | pensja | salary |
| portmanteau | 'walizka' | portmonetka | purse |
| prospect | 'szansa, perspektywy' | prospekt | prospectus, leaflet |
| pupil | 'uczeń w szkole podstawowej, źrenica' | pupil | favourite |
| rapport | 'dobry kontakt, zrozumienie, współczucie' | raport | report |
| receipt | 'paragon' | recepta | prescription |
| rent | 'czynsz' | renta | pension, annuity |
| rumour | 'plotka, pogłoska' | rumor | noise |
| speaker | 'głośnik, mówca' | spiker | tv announcer |
| wagon | 'wóz' | wagon | carriage, car |
Nazwa 'fałszywi przyjaciele' nie jest do końca trafiona. False friends są świetnymi wyrazami do nauki! w końcu im coś jest dziwniejsze lub przypomina nam o czymś innym - zapamiętamy to o wiele łatwiej i szybciej niż coś całkiem nowego. Zazwyczaj tak jest, że lubujemy się we wszelkich wyjątkach i zamiast nauczyć ogólnej reguły, uczymy się właśnie wyjątków, trochę na zasadzie ciekawostek.
Ale nie wszystkie podobnie brzmiące wyrazy to 'false friends'. Niektóre wyrazy w grupie języków indoeuropejskich po prostu są praktycznie identyczne, zwłaszcza te 'mądrzejsze' wyrazy, pochodzące z łaciny lub greki i poddają się takiemu samemu schematowi budowy w języku polskim i angielskim. Parę przykładów z angielskimi odpowiednikami:
-fia
geografia - geography
kartografia - cartography
-mia
anatomia - anatomy
-cja
konsternacja - consternation
dysertacja - dissertation
-gia
patologia - patology
morfologia - morphology
geologia - geology
Wyrazy tej reguły nie spełniające, to właśnie fałszywi przyjaciele.
Tongue twisters
Rozmawiając o wyrazach podobnie brzmiących warto też wspomnieć o tzw. tongue twisters, czyli wierszykach 'łamiących języki' - ich cechą jest to, że trudno je poprawnie wymówić, ponieważ zawierają wiele słów podobnie brzmiących. Poniżej przedstawiamy listę tongue twisters.
Dla pełnego efektu należy próbować powtórzyć tongue twister tak szybko jak to możliwe, poprawnie i bez zająknięć, parę razy pod rząd. Te wierszyki są od dawna popularne, zwłaszcza pośród młodzieży szkolnej, ale używa się ich również w nauczaniu oratorstwa, aktorstwa oraz w leczeniu niektórych wad wymowy. Dla naszych potrzeb warto pamiętać, że tongue twisters pomagają w ćwiczeniu aparatu mowy i dobrze bawić się nimi przed lekcją, dla rozgrzewki przed mówieniem po angielsku (dlatego podajemy listę zarówno angielskich jak i polskich wierszyków) oraz po lekcji, dla utrwalenia dobrych nawyków i poprawnej wymowy (chociaż tu przydatne są już tylko wierszyki angielskie).
Podczas lekcji języka angielskiego organizowanych przez szkołę Dunn's w Lublinie używamy tongue twisters i false friends, aby pomóc uczestnikom kursu w opanowaniu poprawnej wymowy, w przyjemny i zabawny sposób. Wybrane przez nas angielskie tongue twisters można ściągnąć również w formacie .pdf - wystarczy nacisnąć na obrazek po lewej stronie. Proszę pamiętać, że najlepiej poprosić swojego osobistego lektora języka angielskiego ze szkoły Dunn's School of Languages and Humanities Lublin o wspólne przeczytanie i przetłumaczenie tych wierszyków - w ten sposób nie nauczymy się błędnej wymowy, a znając dokładne tłumaczenie łatwiej je zapamiętać.
A quick witted cricket critic.
I saw Susie sitting in a shoe shine shop.
Where she sits she shines, and where she shines she sits.
If Stu chews shoes, should Stu choose the shoes he chews?
How many cookies could a good cook cook If a good cook could cook cookies? A good cook could cook as much cookies as a good cook who could cook cookies.
Six slimy snails sailed silently.
Double bubble gum, bubbles double.
Truly rural, truly rural, truly rural, ...
She sells sea shells by the sea shore.
The shells she sells are surely seashells.
So if she sells shells on the seashore,
I'm sure she sells seashore shells.
Red lorry, yellow lorry, red lorry, yellow lorry.
Give papa a cup of proper coffee in a copper coffee cup.
The soldiers shouldered shooters on their shoulders.
Three witches watch three Swatch watches.
Which witch watch which Swatch watch?
Polish tongue twisters
Polskie wierszyki typu tongue twisters stanowią część warsztatu aktorów, dziennikarzy radiowych i telewizyjnych, śpiewaków, itp. Przy ćwiczeniach należy pamiętać o tym, aby:
- dokładnie wymawiać każdą głoskę
- pracować przeponą
- szeroko otwierać usta
- mówić bardzo głośno
- nie nadwyrężać gardła, przy dobrze użytej przeponie dźwięk swobodnie się wydobywa
- można ćwiczyć od szeptu do krzyku
- można ćwiczyć z zaciśniętymi zębami, albo trzymając w ustach korek od wina
- przed ćwiczeniami nie pić gorących napojów, gdyż to osłabia struny
Systematyczne wygłaszanie powyższych ćwiczeń zagwarantuje wyraźną poprawę dykcji. Może wydać się to przesadą podczas ćwiczeń języka angielskiego, ale warto, przed przystąpieniem do wygłaszania tongue twisters rozgrzać mięśnie twarzy, wykonując:
- obroty językiem dookoła ust
- wymachy językiem do nosa i brody
- wymachy języka na boki
- krążenie języka 'na zewnątrz' jamy i 'wewnątrz'
(zamknięte i otwarte usta)
- obroty głowy
Cesarz często czesał cesarzową.
Chłop pcha pchłę, pchłę pcha chłop.
Chrząszcz brzmi w trzcinie w Szczebrzeszynie, Strząsa skrzydła z dżdżu, A trzmiel w puszczy, tuż przy Pszczynie, Straszny wszczyna szum...
Czego trzeba strzelcowi do zestrzelenia cietrzewia drzemiącego
w dżdżysty dzień na drzewie?
Czarna krowa w kropki bordo gryzła trawę kręcąc mordą.
Czarny dzięcioł z chęcią pień ciął.
Czesał czyżyk czarny koczek, czyszcząc w koczku każdy loczek. Po czym przykrył koczek toczkiem, lecz część loczków wyszła boczkiem.
Gżegżółka grzała grzańca, gdy grzmiący grzmot gromko grzmiał grożąc grzesznikom.
I cóż, że ze Szwecji?
Jerzy nie wierzy, że na wieży jest gniazdo jeży.
Jola lojalna, Jola nielojalna
Jola lojalna z nielojalną Jolą łajają jowialnego lokaja
Król Karol kupił królowej Karolinie korale koloru koralowego.
Kra krę mija, Kret ma ryja, idę nos trę, dół ominę bo lis tu ma norę.
Na wyścigach wyścigowych wyścigowa wyścigówka wyścignęła
wyścigową wyścigówkę numer cztery.
Nasza pani, proszę pani, prosi panią aby pani, pożyczyła naszej pani kredę.
Spadł bąk na strąk, a strąk na pąk. Pękł pąk, pękł strąk, a bąk się zląkł.
Szedł Sasza szosą podczas suszy suchą stopą.
Wyemancypowaliśmy się z rozentuzjazmowanego tłumu.
Zamień kamień w krzemień, przemień krzemień w kamień.
Ząb - zupa zębowa, dąb - zupa dębowa
