Gramatyka angielska - czasowniki frazowe

Spis treści:

orzeczenie w stałym związku z przyimkiem

orzeczenie + dopełnienie + przyimek

phrasal verbs

pytania z przyimkiem na końcu

użycie przyimka w zdaniu z dwoma dopełnieniami 

orzeczenie w stałym związku z przyimkiem

Wybrano związki z zakresu gimnazjum i szkoły średniej.

 

  • apologise to/for - przepraszać kogoś za coś. I apologized her for my rudeness. (Przeprosiłem ją za moją bezczelność.)
  • believe in - wierzyć w... Do you believe in God? (Wierzysz w Boga?)
  • belong to - należeć do... It doesn't belong to her. (To nie należy do niej.)
  • care for - uważać za ważne, przeważnie w zdaniach pytających i przeczących. She doesn't care much for money. (Nie obchodzą jej zbytnio pieniądze.) W zwrocie: Would you care for a cup of tea? (Czy napijesz się herbaty?)
  • take care of - (look after) uważać na... You must take care of your younger brother. (Musisz uważać na swojego młodszego brata.) Take care of yourself! (Uważaj na siebie!)
  • complain about - narzekać na... Stop complaining about your teachers. (Przestań narzekać na twoich nauczycieli.)
  • concentrate on - koncentrować się na... Concentrate on your work. (Skoncentruj się na swoim zadaniu domowym.)
  • depend on - zależeć od... It's all depends on my health. (Wszystko zależy od mojego zdrowia.)
  • die of - umrzeć na... He died of cancer. (Zmarł na raka.)
  • dream of - marzyć o... I dream of a nice cup of coffee. (Marzę o filiżance dobrej kawy.)
  • dream about - śnić o... Last night I dreamed about holiday. (Ubiegłej nocy śniłem o wakacjach.)
  • happen to - wydarzyć się, stać się z... What has happened to you? (Co ci się stało?) What has happened to the cake? (Co się stało z tym ciastem?)
  • hear about - słyszeć o... I have never heard about this writer. (Nigdy nie słyszałem o tym pisarzu.)
  • hear from - słyszeć o..., mieć wiadomość o kimś. I haven't heard from Paul lately. (Ostatnio nic nie słyszałem o Pawle.)
  • listen to - słuchać kogoś, czegoś (przysłuchiwać się) Stop talking. I'm not listening to you. (Przestać mówić, nie słucham ciebie.)
  • look at - patrzeć na... Look at the nice girls. (Spójrzcie na te miłe dziewczyny).
  • look for - szukać kogoś lub czegoś. I am looking for my gloves. (Szukam moich rękawiczek.)
  • pay for - płacić za... He has enough money to pay for our dinner. (On ma dostateczną ilość pieniędzy, by zapłacić za naszą kolację.) ale: pay a bill (zapłacić rachunek).
  • rely on - polegać na... He will do as he promised. You can rely on him. (Zrobi tak jak obiecał. Możesz na nim polegać.)
  • shout at - krzyczeć na... She got very nervous and started shouting at him. (Bardzo się zdenerwowała i zaczęła na niego krzyczeć.)
  • shout to - krzyczeć do... He shouted to me from the window so that I could hear him. (Krzyczał do mnie z okna tak, że mogłem go usłyszeć.)
  • speak to - mówić z... Can I speak to Max, please? (Czy mogę mówić z Maxem?)
  • suffer from - cierpieć na... The number of people  suffering from AIDS has increased. (Ilość ludzi cierpiących na AIDS zwiększyła się.)
  • think about - myśleć o... Think about your friends! (Pomyśl o swoich przyjaciołach.) What do you think about Helen? (Co sądzisz o Helen?)
  • think of - przypomnieć sobie. He told me his address but I can't think of it now. (podał mi swój adres, lecz nie mogę go sobie przypomnieć.)
  • think of - sądzić. What do you think of the play? (Co sądzisz o tej sztuce?) I don't think much of it. (Nie mam o niej dobrego zdania.)
  • wait for - czekać na. How long have you been waiting for her? (Jak długo na nią czekasz?)

orzeczenie + dopełnienie + przyimek

  • ask someone for - prosić kogoś o... She is asking Peter for a cup of tea. (Ona prosi Piotra o filiżankę herbaty.)
  • blame someone or something for - winić kogoś lub coś za... Jane blamed Tom for the accident. (Jane obwiniła Tomka za wypadek.)
  • borrow something from - pożyczać coś od... (lend - pożyczać komuś) Could I borrow a pencil from you, please? (Czy mógłbym pożyczyć od Ciebie ołówek?)
  • congratulate someone on - gratulować z okacji. He is not going to congratulate her on her wedding. (On nie ma zamiaru gratulować jej z okazji ślubu.)
  • do something about - zaradzić czemuś, zrobić coś z... I think you must do something about your hair.
  • explain something to someone - wytłumaczyć coś komuś. Could you explain this exercise to me, please? (Czy mógłbyś mi wytłumaczyć to ćwiczenie?)
  • invite someone to - zaprosić kogoś na... We are invited to Tom's party. (Jesteśmy zaproszeni na prywatkę do Tomka.)
  • prefer someone/something to - woleć coś/kogoś od (niż)... He prefers beer to wine. (On woli piwo niż wino.)
  • protect from (against) - chronić od, przed... You should protect your skin from (against) the wind. (Powinnać chronić swoją cerę przed wiatrem.)
  • regard someone as - uważać kogoś za... I have always regarded you as my best friend. (Zawsze uważałem Ciebie na swojego najlepszego przyjaciela.)
  • remind someone of - przypominać komuś o... I would like to remind you about this letter. (Chciałbym przypomnieć Ci o tym liście.)
  • sentence someone to - skazać kogoś na ... He was sentenced to 10 years in prison. (Został skazany na 10 lat więzienia.)
  • spend (money) on - wydawać pieniądze na... She spends a lot of money on clothes. (Ona wydaje dużo pieniędzy na ubrania.)

 

phrasal verbs

 

Czasowniki często używane są z następującymi partykułami:
on, off, out, in, over, up, down, back, around, forward, through, along (dodane do czasownika zmieniają jego znaczenie).

 

Look out! - (Uważaj!)
The plane took off! - (Samolot wzbił się!)
Get up quickly! - (Wstań szybko!)
Go on! - (Kontynuuj!)

 

Są to tzw. Phrasal Verbs, czyli czasowniki frazowe. Mogą one również wystąpić w zdaniu z dopełnieniem (czasowniki przechodnie). Wówczas partykuła jest ruchoma:

 

He put off his shoes. He put his shoes off. (On zdjął buty.)
Turn on the radio. Turn the radio on. (Włącz radio.)
Throw away this old jacket. Throw this old jacket away. (Wyrzuć tę starą marynarkę.)

 

Uwaga! Jeśli dopełnienie jest zaimkiem, wówczas możliwa jest tylko jedna forma:

 

He has thrown it away. (Wyrzucił to.) Źle: He has thrown away it.
She put it on. (Ubrała to.)
Wake her up. (Obudź ją.)
Fill them out! (Wypełnij je!)

 

Podsumowanie:

  • Czasowniki nieprzechodnie (nie występują z dopełnieniem): Come in! Go away!
  • Czasowniki przechodnie (mogą wystąpić z dopełnieniem) - partykuła ruchoma: You must cross out the word. Lub: you must cross the word out. (Musisz wykreślić to słowo.)
  • Czasowniki przechodnie, jeśli dopełnieniem jest zaimek - partykuła na końcu wypowiedzi: Cross it out. (Wykreśl to.) Turn it down (Ścisz to.)

 

pytania z przyimkiem na końcu

 Jeśli orzeczeniem w zdaniu jest czasownik, który funkcjonuje w stałym związku z przyimkiem, wówczas najbardziej naturalną formą pytania będzie postawienie przyimka na końcu wypowiedzi.


We are talking about our visit at the Novacks'. (Rozmawiamy o wizycie u państwa Nowaków.)
What are you talking about? (O czym wy mówicie?)
Look for
They are looking for her coat. (Szukają jej płaszcza.)
What are they looking for? (Czego oni szukają?)
Die of
He died of cancer. (Zmarł na raka.)
What did he die of? (Na co on zmarł?)
Belong to
The hat belongs to Mr Knox. (Kapelusz należy do pana Klox.)
Who does the hat belong to? (Do kogo należy ten kapelusz?)


Uwaga! Przesuwanie przyimków dotyczy również zdań przydawkowych.

 użycie przyimka w zdaniu z dwoma dopełnieniami

 Frank (podmiot) + showed (orzeczenie) + the father (dopełnienie dalsze) + his marks in biology. (dopełnienie bliższe).


Zdanie tego typu można przekształcić na zdanie z dopełnieniem bliższym i dopełnieniem przyimkowym.


Frank (podmiot) + showed (orzeczenie) + his marks in biology (dopełnienie bliższe) + to his father (dopełnienie przyimkowe)


Dopełnienie przyimowe stosowane jest zawsze, gdy dopełnienie dalsze (komu?) jest rozbudowane, lub gdy dopełnienie bliższe (kogo? co?) jest zaimkiem.


ŹLE: Frank has lent a close friend of his father's it. - W tym zdaniu dopełnienie dalsze jest rozbudowane a dopełnienie bliższe jest zaimkiem.


PRAWIDŁOWO: Frank has lent it to a close friend of his father. (Frank pożyczył to bliskiemu przyjacieloi ojca.)


W innych przypadkach można użyć tych konstrukcji zamiennie. Najczęściej używane przyimki to: to i for.

 

We have given him some money. Lub: We have given some money to him. (Daliśmy mu trochę pieniędzy).
We have bought Alice some new records. (Kupiliśmy Alicji kilka nowych płyt.)
Lub: We have bought some new records for Alice. (Kupiliśmy kilka nowych płyt dla Alicji.)


Jeśli dopełnienie dalsze i bliższe składa się wyłącznie z zaimków, wówczas stosujemy tylko dopełnienie przyimkowe: Show it to me. (Pokaż mi to.); Pass it to him. (Podaj mu to.); Do it for her. (Zrób to dla niej.)


Zapamiętaj!

He showed Lars some photographs. (Pokazał Larsowi kilka fotografii.)
He showed him some photographs. (Pokazał mu kilka fotografii.)
He showed them to him. (Pokazał je jemu.)